ความเห็นเรื่อง เงินถุงแดง

ความเห็นเรื่องเงินถุงแดงครับ สรุปว่า มีจริงแต่ไม่ได้เอามาใช้กู้ชาติตอนสงครามโลกครั้งที่สอง อย่างที่ร่ำลือกันคาดว่าจะหมดไปตั้งแต่สมัย ร 5 แล้ว

ที่มา https://www.facebook.com/terasphere โพสต์เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2558 เวลา 3:51am
“”…ในเวลาครึ่งปีต่อมา เงินภาษีอากรก็ลดเกือบหมดทุกอย่าง ลดลงไปเป็นลำดับ จนถึงปีมะแม ตรีศก (พ.ศ. ๒๔๑๔) เงินแผ่นดินที่เคยได้อยู่ปีละ ๕๐,๐๐๐-๖๐,๐๐๐ ชั่งนั้น เหลือจำนวนอยู่ ๔๐,๐๐๐ ชั่ง แต่ไม่ได้ตัวเงินกี่มากน้อย แต่เงินเบี้ยหวัดปีละ ๑๑,๐๐๐ ชั่ง ก็วิ่งตาแตก ได้เงินในคลังมหาสมบัติ ซึ่งเป็นของเจ้าหน้าที่วิ่งมาหาเป็นพื้น นอกนั้นก็ปล่อยค้าง ที่ได้เงินตัวจริงมีประมาณ ๒๐,๐๐๐ ชั่งเท่านั้น …

เงินไม่พอจ่ายราชการต้องเป็นหนี้ตั้งแต่งานพระบรมศพมาจนปีมะแมนี้ (พ.ศ.๒๔๑๔) เป็นเงิน ๑๐๐,๐๐๐ ชั่ง

พราะเหตุเช่นนี้ หม่อมฉันจึงนิ่งอยู่ไม่ได้ จับจัดการคลังมหาสมบัติ…”

พระราชหัตถเลขา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระวชิรญาณวโรรส พ.ศ. ๒๔๑๔ (ร.ศ.๘๙)

พอมาดูพระราชหัตถเลขานี้ เรื่องเงินถุงแดงกู้เอกราชจ่ายให้ฝรั่งเศส ร.ศ.๑๑๒ ดูจะไม่ค่อยเข้าเค้าความเป็นจริงเลย เพราะชั้นแต่เงินจะจ่ายเบี้ยหวัดให้เจ้านายยังค้าง จ่ายราชการก็ค้าง ตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๔๑๑(ปีสวรรคต ร.๔ ร.ศ. ๘๖) จนถึงปี ๒๔๑๔ ร.ศ.๘๙ ถ้ามีเงินจริงคงต้องเอาออกมาใช้แล้ว

ในเอกสารพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๓ โดยเจ้าพระยาทิพากรวงศามหาโกษาธิบดี ได้กล่าวถึงพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ที่สำคัญเมื่อใกล้สวรรคตพระราชทานแก่ขุนนาง ข้าราชบริพารที่เข้าเฝ้าฯ ไว้ว่า “การศึกสงครามข้างญวน ข้างพม่า ก็เห็นจะไม่มีแล้ว จะมีอยู่ก็แต่ข้างพวกฝรั่ง ให้ระวังให้ดี อย่าให้เสียทีแก่เขาได้ การงานสิ่งใดของเขาที่คิด ควรจะเรียนเอาไว้ก็ให้เอาอย่างเขา แต่อย่าให้นับถือเลื่อมใสไปเสียทีเดียว ทุกวันนี้คิดสละห่วงใยได้หมด อาลัยแต่วัดวา สร้างไว้ใหญ่โตหลายวัด ที่ยังค้างอยู่ก็มี ถ้าชำรุดทรุดโทรมไปจะไม่มีผู้ช่วยทำนุบำรุง เงินในพระคลังที่เหลือจับจ่ายในราชการแผ่นดินมีอยู่ ๔๐,๐๐๐ ชั่งนี้ ขอสัก ๑๐,๐๐๐ ชั่งเถิดให้ไว้บำรุงวัดวาที่ค้างอยู่”

เท่ากับว่าเงินเหลือสมัย ร.๓ มีแค่ ๔๐,๐๐๐ ชั่ง เอาไปซ่อมวัด ๑๐,๐๐๐ ชั่ง แต่พอขึ้น ร.๕ เป็นหนี้ไปแล้ว แสนชั่ง

เห็นทีว่าเงินถุงแดงกู้เอกราชจากฝรั่งเศส น่าจะมาจากเงินภาษีอากรที่พระปิยมหาราชทรงจัดระบบภาษีใหม่ ขึ้นหอรัษฎากรพิพัฒน์เสียมากกว่าจะเป็นเงินเก่าสมัย ร.๓

เว็บกระทรวงการคลังก็ยอมรับว่าเรื่องเงินถุงแดง ไม่มีหลักฐานบันทึกใดๆ ในประวัติศาสตร์ http://emuseum.treasury.go.th/article/376-thungdaeng.html

งบ ประมาณแผ่นดินไทยยุคนั้นตกปีละ 5-6 หมื่นชั่ง เอง คิดเป็นบาทก็ราว 4-5 ล้านบาท ถ่วงเงินเฟ้อมาตรฐานแล้วเทียบกับปัจจุบัน ก็ประมาณ 8-9 หมื่นล้าน

อากร เฉพาะกิจอะไรไม่มีหรอกครับ ไม่มีบันทึก ไม่มีจดหมาย ไม่มีบัญชี มีแต่คำบอกเล่าต่อๆ กัน มันเป็นไปไม่ได้ในการจัดการการเงินประเทศชาติ

ที่มา https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10152683590071809&set=a.179824101808.128902.684336808&type=1
“อีกประเด็นหนึ่งที่ผมอยากตั้งข้อสังเกตว่า เรื่อง “เงินถุงแดง” น่าจะเป็นเรื่องแต่งเล่าลือปากต่อปากมากกว่าจะเป็นเรื่องจริง เช่นเดียวกับเรื่องแต่งอื่นๆ หรือพงศาวดารกระซิบ จำพวก พระเจ้าตากหนีไปบวชที่นครศรีธรรมราช คือ

ร.๕ ทรงเป็นนักเขียน นักจดบันทึก ทรงมีบทพระราชนิพนธ์มากมาย ขนาดพระราชหัตถเลขาถึงพระราชโอรสยังนำมาศึกษากัน หรือเรื่องกลอนที่บ่นทอดถอนพระ ราชหฤทัยกรณี ร.ศ. ๑๑๒ ตอบโต้กับกรมพระยาดำรงฯ มาเป็นเรื่องๆ ให้เรียนกัน ในเรื่องขัตติยพันธกรณี (เจ็บนานนึกหน่ายนิตย์ มนะกลุ้มบำรุงกายฯ)

การที่ร. ๕ จะไม่ทรงนิพนธ์เรื่องสำคัญยิ่ง อันเป็นเรื่องเกี่ยวพันถึงความอยู่รอดเป็นตายของแผ่นดิน และเป็นพระปรีชาสามารถของพระปิตุลาธิราชเจ้า คิดว่าถึงขั้นเป็นไปไม่ได้”

บทสนทนา ในกระทู้ ก็น่าสนใจครับ

Xaiwooth TanXai จริงๆ เรื่องนี้ผมเคยคุยกับ”ผู้ใหญ่”ท่านหนึ่งซึ่งสืบสายจากรัชกาลที่ 3 ท่านเล่าว่าเงินที่ ร.3 เก็บไว้มีจริงๆ เป็นเงินส่วนพระองค์ที่ท่านได้มาจากสมัยแต่งสำเภาขายสมัยหนุ่มๆ แต่พอปลายรัชกาล ท่านทรงผิดใจกับพวกฟากข้างโน้นด้วยเหตุผลบางประการ และระแวง จึงดำริจะยกบ้านยกเมืองให้กับ สมเด็จชี หรือ สมเด็จพระ แต่ทรงขอไว้ว่าทรัพย์สมบัติพวกนี้ให้เป็นของลูกๆท่านแบ่งกันเสีย

ครั้นพอสมเด็จชี ได้บ้านได้เมือง ก็ทรงไม่ให้แบ่งเงินถุงแดงที่ว่าตามพระราชดำริ แต่ทรงเก็บไว้ “ด้วยเรื่องของบ้านของเมือง”

ฝ่ายลูกๆ พระนั่งเกล้าก็มองตาปริบๆ

Theerapat Charoensuk เอาไว้เป็นหลักฐานชั้นสามน่ะครับ แต่หลักฐานชั้นแรกไม่มีบันทึกไว้เลย คงได้เป็นแค่พงศาวดารกระซิบ

Xaiwooth TanXai แหม่มันก็พูดยากน่ะพี่อุ้ย เพราะเรื่องราวต่างๆมันถุกชำระเสียในสมัย ร4 เป็นต้นมา

จริงๆก็น่าคิดนะ เท่าที่อ่านมา พระนั่งเกล้าไม่สมาคมกับสมเด็จชีเท่าไหร่ แต่กลับสนิทกับท่านฟ้าน้อยเสียมากกว่า

แค่ เรื่องนิกายธรรมยุตต กับการครองผ้าก็แทบจะไม่เผาผีกันเสียแล้ว พระนั่งเกล้าถึงตรัสสั่งเสียให้ “พ่อมั่ง” หรือกรมพระยาเดชาดิศร เอาผ้าไปให้ กรมหมื่นนุชิตชิโนรสครองเสีย เพื่อปราม สมเด็จชี

Theerapat Charoensuk อืม ว่าไปแล้วก็เป็นไปได้ในแง่ที่จะมองว่า ร.๕ ไม่ทรงเขียนเรื่องนี้ไว้เพราะ “เสียพระพักตร” ที่ต้องเอาเงินของพระปิตุลา (ที่ไม่ถูกกับพระชนก) มาใช้ช่วยบ้านเมือง

แต่พระราชอัธยาศัยของ ร.๕ ทรงวิจารณ์อดีตด้วยพระราชหฤทัยกว้างขวาง เป็นเรื่องยากจริงๆ ที่จะคิดแบบนี้

Xaiwooth TanXai ผม ก็ว่าเช่นนั้น เพราะว่าเรื่อง “เงินถุงแดง” มันไม่น่าจะไม่ใช่เรื่องแต่งเสียทีเดียว เพราะหากเป็นเรื่องแต่ง ทำไมถึงต้องแต่งให้เห็นเป็นพระมหากรุณาธิคุณของพระนั่งเกล้า หรือ ถ้าแต่ง แล้วสยามเอาเงินจากไหนไปจ่ายพวกฝรั่งเศส

Theerapat Charoensuk ถ้า มองว่าเงินแผ่นดินปีนึงๆ ได้ห้าหมื่นชั่ง (ประมาณ 4 ล้านบาท) ขึ้นไป ผมคิดว่า งบประมาณส่วนเกินสะสมตั้งแต่ตั้งหอรัษฎากรพิพัฒน์ถึงปีเกิดเหตุ (2416-2437) น่าจะพอจ่ายนะครับ

Wasu Khamhom เรื่อง เงิน ถุงแดงคงมีจริง แต่ไม่ได้มีมากจนจ่ายหนี้ให้ฝรั่งเศลได้ และเงินในถุง ก็คงไม่ใช่เหรียญทองอินทรีย์ของเม็กซิโกด้วย ถ้าเป็นเงินก้อนตำลึง มีประมาณ 4-5 ถุง รวมแล้วไม่กี่ชั่งนี่น่าเชื่อเสียมากกว่า
เรื่องเงินถุงแดง ที่แต่งนี้ผมว่ามาจากขุนนางที่ปลื้มร. 3 ที่ต้องการดิสเครดิต ร. 4 ครับ เพราะในยุคนั้นต้องบอกว่าาร. 3 เลี้ยงดูขุนนางได้ดีกว่า โดยเฉพาะกับตระกูลบุนนาค ที่มีอิทธิพลเติบโตมาได้เพราะร. 3 ล้วนๆ แต่พอร. 4 ขึ้นครอบราชย์ก็โดน รวมอำนาจเรื่องเก็บภา
ษี ไป ยิ่งพอสมัยร. 5 นี่เสียทาสไปหมด เป็นเหตุผลที่จะมีขุนนางสมัยร. 3 หลายตระกูลก็คงต้องแต่งเติมเรื่องเล่ามาดิสเครดิตร. 4 เอาไว้บ้าง ประมาณว่า ร.4 ไม่ได้เก่งอะไรหรอก ก็ขึ้นมายึดอำนาจแล้วเอาเงินร. 3 มาใช้

Theerapat Charoensuk คง ต้องขอเวลาศึกษาหาเอกสารเพิ่มเติม ว่าจุดเริ่มต้นของตำนานนี้ครั้งแรกมาจากไหน ปรากฏโดยใครแต่ง เท่าที่เห็นคือมาจากบันทึกความทรงจำ “สิ่งที่ข้าพเจ้าพบเห็นมา” ของ ม.จ. พูนพิศมัย ดิศกุล

ซึ่งก็ไม่ทราบเหมือนกันว่าเรื่องเล่ามีที่มาหรือเจตนาอย่างไร

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s